ТАТ РУС ENG LAT
Gabdulla Tukaynıñ danlıklı “Şüräle”sen bügen dönyanıñ unbiş millät balası ukıy ala. Tatar şagıyreneñ älege äsären xäzer garäp balaları da ukıy ala....

Gabdulla Tukaynıñ memorial äyberläre

Bügenge köngäçä Gabdulla Tukaynıñ berniçä şäxsi äybere saklanıp kalgan. Şagıyrneñ kul cılısın toygan yadkarlär Tatarstan Milli muzee filialı fondında – Kazandagı Gabdulla Tukay muzeenda saklana. Alar – şagıyrneñ yul kärzine, tübätäe, ügi apası Gazizä Zäbirovaga büläk itkän fayans tartmaçık, kalämdäş dustı Äxmätgäräy Xäsäni büläk itkän kömeş ciñ kaptırmaları, Peterburga bargaç satıp algan karandaş savıtı häm şunda ukuçı balalar büläk itkän kara savıtı. Şulay uk Gabdulla Tukay vafatınnan soñ yözennän töşerep alıngan gips bitlek tä muzeynıñ kabatlanmas eksponatı bulıp tora.
 

Gabdulla Tukaynıñ yul kärzine

Kamıştan ürelgän yul kärzine Gabdulla Tukaynı küp cirlärgä ozata yörgän. Anı 1949 elda muzeyga SSSR Fännär akademiyase Kazan filialınıñ G.Ibrahimov isemendäge Tel, ädäbiyat häm tarix institutınnan tapşıralar. Ä institutka kärzinne Kazanda yaşäüçe kompozitor Mansur Mozaffarov kitergän. (Kärzinneñ zurlıgı 21x53x34 sm täşkil itä).

 

Gabdulla Tukaynıñ tübätäe

Gabdulla Tukaynıñ kara bärxet tübätäen 1987 elda SSSR Fännär akademiyase Kazan filialınıñ G.Ibrahimov isemendäge Tel, ädäbiyat häm tarix institutınnan muzey fondına tapşıralar.

Zamandaşları iskä algança, 1908 elgı fotosurätendä Gabdulla Tukay şuşı tübätäyne kiep töşkän. Anı şagıyrgä näşir Gıylmetdin Şäräf büläk itkän. Älege näşirneñ «Ürnäk» tipografiyasendä Gabdulla Tukaynıñ şaktıy kitapları bastırılgan. 1908 elda çirattagı yaña cıentıknı äzerlägändä Gıylmetdin Şäräf Gabdulla Tukaynı Kazanda S.I.Ivanov fotomasterskoena alıp bara. Fotosurätkä töşkändä şagıyr üzeneñ ozın çäçennän kıensınuın kürgäç, Gıylmetdin Şäräf kesäsennän törelgän tübätäy alıp, anı şagıyrneñ başına kiderä. (Kuldan sırılgan tübätäyneñ diametr zurlıgı – 15,5 sm, bieklege 6 sm täşkil itä).

 Gabdulla Tukay Gazizä apasına büläk itkän tartmaçık  

Gabdulla Tukay Uralsk şähärendä yaşägändä üzeneñ berençe gonorar akçasına ügi apası Gazizä Zäbirovaga fayanstan yasalgan tartmaçık büläk itä. Anı muzeyga 1987 elda Gazizä Zäbirovanıñ ulı Xösäen Zäbirov tapşıra. (Tartmaçıknıñ diametrı – 14 sm, bieklege – 8 sm).

Gabdulla Tukaynıñ ciñ kaptırmaları

Gabdulla Tukayga kömeş ciñ kaptırmaların Äxmätgäräy Xäsäni büläk itkän. Bu ciñ kaptırmaların muzeyga 1987 elda Kazanda yaşäüçe rässam A.Nizametdinov tapşıra. Alarnı isä rässamga 1950 nçe ellarda Zäynäp Xäsäniya birgän. Zäynäp xanım «Añ» jurnalı cavaplı särkatibe vazifasında eşlägän, ä ire Äxmätgäräy Xäsäni jurnalnıñ möxärrire bulgan. 1911–1912 ellarda Äxmätgäräy Xäsäni Avstriya häm Germaniyagä bara, ciñ kaptırmaların ul şul säyaxätennän alıp kaytkan bulsa kiräk. (Ciñ kaptırmalarınıñ zurlıgı 2×1,3 sm, alarga ostanıñ tamgası töşerelgän: «D.G.M.», «OCTER. PAT»).

Gabdulla Tukaynıñ karandaş savıtı


1912 elda Gabdulla Tukay Peterburgta bula. Bu şähärneñ 200 ellıgı uñaennan akkurgaştan yasalgan savıtnı şagıyr şunda ala. Karandaş savıtınıñ tışında Peterburg gerbı, Petr I häm Petr I ike yortı surätlängän. Yazuı da bar, rusça: «Sank Peterburg şähäreneñ 200 ellık yubilee istälegenä 16 may 1908 el» dielgän («V pamyat 200 letnego yubileya goroda Sankt Peterburga 16 maya 1908 g.»)

Karandaş savıtın 1987 elda SSSR Fännär akademiyase Kazan filialınıñ G.Ibrahimov isemendäge Tel, ädäbiyat häm tarix institutınnan muzey fondına tapşıralar. Ä institutka anı kompozitor Mansur Mozaffarov kitergän. (Karandaş savıtınıñ bieklege 10 sm). 

 

Gabdulla Tukaynıñ kara savıtı


Bakırdan eşlängän kara savıtın Gabdulla Tukayga 1912 elnıñ yazında Sankt–Peterburgka bargaç ukuçı balalar büläk itä. Savıtnıñ aslıgında au ete utıra, yanında auçınıñ kiemnäre häm mıltıgı – aları zur eşläpä belän kaplangan. 1949 elda SSSR Fännär akademiyase Kazan filialınıñ G.Ibrahimov isemendäge Tel, ädäbiyat häm tarix institutınnan muzey fondına tapşıralar. Institutka bu yadkarne kompozitor Mansur Mozaffarov kiterä. 1945 elda kara savıtı kompozitornıñ änise Mahruy Mozaffariyadä saklangan. Alar Tukay belän yaxşı tanış bulgannar. Mahruy Mozaffariyaneñ kiyave Äxmät Urmançiev «Yalt–Yolt» satirik jurnalınıñ möxärrire bula, ä Tukay –  cavaplı särkatip. Şagıyr vafatınnan soñ kara savıtı Äxmät Urmançievtä saklana, äniseneñ vasıyaten ütäp Mansur Mozaffarov yadkarne institutka tapşıra. (Kara savıtınıñ zurlıgı 21x15x9 sm täşkil itä). 

 

Gabdulla Tukay vafatınnan soñ yözennän töşerep alıngan gips bitlek

Gabdulla Tukay 1913 elnıñ 15 aprelendä (iske stil buença 2 aprel) Kazannıñ Klyaçkin xastaxnäsendä vafat bula. Bu bitlekne 1957 elda Almatada yaşäüçe A.Mölekov digän keşe muzeyga kiterä. Anıñ süzlärençä, älege bitlekne aña Orenburg şähärendä 1930 elda näşir Gıylmetdin Şäräfneñ bertuganı Borhan Şäräf tapşırgan. (Bitlekneñ ülçäme 15x18x18 sm).

Gabdulla Tukaynıñ Zinnätulla babası Koräne

Gabdulla Tukaynıñ änise yagınnan babası Zinnätulla xäzrät Ämirovnıñ Koräne Tatarstan Milli muzee fondında saklana. Korän Sankt–Peterburga 1868 elda bastırılgan, 347 bittän tora. (Korän kitabınıñ zurlıgı 14×21,4 sm).


Kommentariy yazarga


*