ТАТ РУС ENG LAT
Gabdulla Tukaynıñ danlıklı “Şüräle”sen bügen dönyanıñ unbiş millät balası ukıy ala. Tatar şagıyreneñ älege äsären xäzer garäp balaları da ukıy ala....

Gomär Bäşirov (1901-1999)

 


Xalık yazuçısı Gomär Bäşirov (1901-1999) Arça töbägeneñ Yañasala avılında tugan.
Tatar xalkınıñ küñelen teträndergän moñlı häm tirän toygılar uyata torgan «Cidegän çişmä» cırı şigıren yazgan Gomär Bäşirovnıñ (cırnıñ köen xalkıbıznıñ söekle kompozitorı Sara Sadıykova icat itte) böten äsärlärendä dä ilahilık köçe häm moñı bar. Bezneñ sugış häm sugıştan soñ kilgän buın yazuçınıñ «Namus» romanın, «Sivaş» häm «Tugan yagım — yaşel bişek» povestların, «Sarut» novellasın häm gacäep matur syujetka korılgan xikäyalären ukıp üste.
Arça yagındagı Yañasala avılında tugan tatar egete Gomär Bäşir ulı katlaulı häm avır tormış yulı ütä. Mäktäp elları da ul kotoçkıç bolgançık ellarda tieşle surättä ütmi. Gailädä tormış avır bulu säbäple, unöç yaşlek Gomärne kürşe avılnıñ tegüçe abzıena öyränçek itep birälär. Ä öyränçekneñ xälen A.Gorkiy xikäya-povestlarnı ukıgan keşe bik yaxşı küzallıy. Ostaz-xuca ni teläsä, şunı eşli: at kebek eşlätä, it itep dömbäsli. Ämma şuña karamastan Gomär ukıy. Anıñ ostazı da, äydäp yörüçese dä kitap bula.
Ul ellarnı iskä alganda ölkän yazuçınıñ küzlärennän yaşe çıkmıy kalmıy ide. Ämma nindi genä avırlıklar, xätta ülem belän yakalaşkan çakları bulsa da, Gomär aga Kızıl Armiya saflarında xezmät itkän çakların, xärbi aksiyalärdä katnaşuın, xalık xakimiyaten urnaştıru öçen sugışkan çakların räxätlänep iskä ala, söyli ide. Bigräk tä Sivaşnı kiçü, Or kapkasın, Kırımnı zur cirdän aerıp, saklap torgan ur häm ür aşa bärep kerü häm Vrangel ak gvardiyaçelären tar-mar itülär anıñ yaşlek xatiräse ide. «Sivaş» digän gacäep matur itep ana telebezneñ süz baylıgına, salmak kına tınıç agışıda tarixi mäglümatlarga tayanıp yazgan äsäre şul turıda.
Sugıştan çınıgıp kaytkan tatar egete Gomär Bäşirov Arça kantonı milisiya bülegendä eşli. Anıñ gadel häm tınıç xolkın añlagan xökümät keşeläre Baltaç belän Döbyaz töbäklärendä xalık tikşerüçese, xalık sudyası itep bilgeli. Şul vakıtta kürgän, kiçergän, üze aşa ütkärgän vakıygalarnı tasvirlap ul respublikanıñ «Kızıl Tatarstan» gazetasına yullap tora. Annarı üze dä şul gazetaga eşkä küçä.
Gomär Bäşirov tirän belemle häm zur täcribäle ostaz da ide. Ä iñ möhime, ul sabır xolıklı, keşelekle häm saf vöcdanlı keşe ide. SSSR Däülät premiyase, Tatarstannıñ G.Tukay isemendäge Däülät premiyase laureatı.


Arça töbägeneñ kürenekle şäxesläre:

Gabdennasıyr bine Ibrahim bine Yarmöxämmäd bine Iştirä (1776–1812) >>>
Şihabetdin bine Bahautdin äl Märcani (1818-1889) >>>
Gabdulla Tukay (1886-1913) >>>
Galiäsgar Kamal (1879–1933) >>>
Mäxmüt Galäü (1886–1937) >>>
Gomär Bäşirov (1901-1999) >>>
Möxämmät Mähdiev (1930–1995) >>>
Garif Axunov (1925–2000) >>>
Mostafa Nogman (1912–1976) >>>
Dias Väliev (1938) >>>
Märziya Fäyzullina (1930) >>>

Tukay yagı — Arça! >>>

Kommentariy yazarga


*