ТАТ РУС ENG LAT
Gabdulla Tukaynıñ danlıklı “Şüräle”sen bügen dönyanıñ unbiş millät balası ukıy ala. Tatar şagıyreneñ älege äsären xäzer garäp balaları da ukıy ala....

Tukaynıñ qaberenä çäçäklär saldılar

 


15 aprel’dä böten
tatar dönyası Tukaynı iskä ala. Qazanda kürenekle däwlät, mädäniät häm sänğat ähelläre
tarixi İske Tatar bistäse ziratında şağirneñ qaberenä çäçäklär saldı.

Aprel’ – Tukay ayı.
2016 yılnıñ 15 aprelendä, kürkäm ğadät buyınça, Gabdulla Tukaynıñ qaberenä çäçäklär kiterälär.
1913 yılda bu könne (iske stil’ buyınça 2 aprel’dä) tatar milläte zur yuğaltu kiçerä
– xalıqnıñ yaratqan şağire Gabdulla Tukay bik yäşli üpkä awıruınnan wafat bula.
Ul waqıtta Qazanda şağirne soñğı yulğa ozatırğa berniçä meñ keşe cıyılğan, anıñ
qabere yanına suqmaqtan bügen dä xalıq özelmi.

2016 yılda Tukaynıñ
tuuına 130 yıl tulunı bäyräm itäçäkbez, ä 15 aprel’dä anıñ wafatına 103 yıl tuldı.
Şağirneñ qabere yanında uzğan iskä alu cıyının Tatarstannıñ Yazuçılar berlege räise
urınbasarı, dramaturg Danil Salixov Tukaynıñ 1910 yılda yazılğan “Özelgän ömid”
şiğırennän özek uqu belän açıp cibärde. Tukay ruxına doğa uqığançı, Tatarstan Däwlät
Sovetınıñ Mäğärif, mädäniät, fän häm milli mäs’älälär buyınça komitet räise, Tatarstannıñ
xalıq şağire, G.Tukay premiäse laureatı Razil Väliev, Tatarstannıñ mädäniät ministrı
berençe urınbasarı El’wira Kamalova, G.İbrahimov isemendäge Tel, ädäbiät häm sänğat
institutı direktorı Kim Miñnullin, KFU professorı Foat Ğalimullin, G.Tukay isemendäge
Tatar däwlät filarmoniäseneñ Däwlät xalıq uyın qoralları orkestrı sänğat citäkçese
häm baş dirijerı Anatoliy Şutikov, G.Qamal isemendäge Tatar däwlät akademiä teatrı
artistları Äzhär Şakirov häm İldus Äxmätcanov çığış yasadı.

Razil Väliev tä süzen
Tukaynıñ “Şağir” şiğıreneñ soñğı kupletın uqudan başladı:

– “Cırlıy-cırlıy ülärmen
min ülgändä dä,

Däşmi qalmam Ğazrailne
kürgändä dä:

“Bez kitäbez, sez
qalasız!” – dip cırlarmın,

Cäsädemne tufraq berlä
kümgändä dä…”

Tukaynıñ bu şiğırendä
iskitkeç zur mäğnä yata: “Min buldıra alğan qadär üz eşemne eşlädem, xalqıma xezmät
ittem, millätemne kütärdem, ä menä sez närsä eşlärsez?” – dip ul bezgä, kiläçäk
buınnarğa, soraw birä. Bez, çınnan da, Tukay aldında burıçlı. Bügen bez millät,
ädäbiät, sänğat, Tukay öçen närsä eşlibez? Quanıçqa, Tukaynıñ 130 yıllıq yubileena
bik küp eşlär başqarıldı: bıyıl Tatarstan kitap näşriätında häm başqa näşriätlarda
Tukayğa bağışlanğan, Tukay äsärlärennän torğan unnan artıq basma dönya kürä. Tarixıbızda
berençe märtäbä Tukay ensiklopediäse, altı tomlı akademik basması inde tulısınça
basılıp çığaçaq. “Cıyın” fondı tarafınnan “Tukay – yädkyärlärdä” digän ike tomlı
kitap bastırıldı, häm alarda törle säbäplär arqasında moña qadär berqayda da näşer
itelmägän istäleklär dä urın aldı. Näticädä, bez Tukaynı ör-yañadan açqan şikelle
bulabız. Respubliqa citäkçelege, predpriätielär dä Tukaynıñ isemen mäñgeläşterügä
köç quya. Mäsälän, Qırlay awılında “Tattelekom” kompaniäse Säğdi abzıy yortın, çişmä
häm qoyını tözekländerä, Quşlawıç awılındağı muzey da yañartıla. Şulay itep, bez
Tukay aldında burıçıbıznı aqrınlap ğamälgä aşırabız. Tukay bezgä zur ömetlär bağlağan,
anıñ maqsatı – millätebezne xör itep kürü bulğan. Ägär bez Tukay wasıätlären ütäsäk,
ul bezdän qanäğät bulır. Tukaynıñ ruxı bügen şattır, Tatarstan ğına tügel, böten
tatar dönyası bu könnärdä Tukaynı iskä ala, – dip söyläde Razil Väliev.

Kim Miñnullin bıyıl
Tukaynıñ yubileena Qazanda Xalıqara törki akademiä belän berlektä oyıştırılaçaq
xalıqara fänni-ğamäli konferensiägä bik küp illärdän ğalimnär cıyılaçağın iskä töşerde.
“Millätkä awır waqıtta bez härwaqıttağıça Tukayğa kiläbez, Tukayğa sıyınabız. Şiğriät
söyuçelär genä tügel, däwlät tä. Haman sayın anıñ icatın öyränep, bez aldağı yulıbıznı
barlıybız. Millätebez, telebez, kiläçegebez turında qayğırtıp, bez Tukaynı qalqan,
bayraq itep kütäräbez”, – dip belderde Kim Miñnullin.

Foat Ğalimullin Qazan
federal’ universitetında bu könnärdä Bötenrossiä “Tukay uquları” häm Tukay şiğırlären
sänğat’le uqu buyınça icadi bäyge ütkärelep, anıñ Tukay uqu yortına äverelüen iskärtte.
“Yäşlärneñ Tukay icatın yaratuın kürep küzlärgä yäş tula. Tukay bezneñ küñellärdä
yäşi, ul äle xalıq belän küp ğasırlar kiçär”, – dide Foat Ğalimullin.

Qazannıñ Märcani mäçete
imamı Ansar xäzrät Tukay ruxına Qorän uqıdı. Tukaynı xörmätläp kilgän olısı-yäşe
şağirneñ qaberenä çäçäklär quydı.

 


Liliä Ğadelşina


Kommentariy yazarga


*