Тәрәддөд вә шөбһә
Габдулла Тукай (1909)
Бер шытырдауны ишетсәм, аузыма җаным килә;
Уйлыймын: «Шелтә кыйлырга әллә вөҗданым килә?»
Аптырыйм: юк изге эш ятканда да, торганда да;
Эш кушарга каршыма һәр дәмдә шайтаным килә.
Нәрсә күрдем бу җиһанда, ни бетердем? Уйласам:
Алдыма чын эз вә юлдан читкә тайганым килә.
Җырлыймын, ләкин җырымнан файда бармы халкыма?
Бер мәләктән яки шәйтаннанмы илһамым килә?
Раст, бу шагыйрьлек белән мин чынлап ук аурыйм бугай:
Бер-бер атлы рәтләнеп, мәйданга диваным килә.
Мин сизәм: дөнья йөзе дүзәх, җәһәннәмдер миңа;
Бер шигырь язсам гына, җәннәт вә ризваным килә.
Һәр каралткан кәгаземдә санки багъ, бостан була;
Һәр хәрефтән каршыма вилдан вә гыйльманым килә.
Шигъреми яздым, басылды; мин тагын зур кайгыда:
Фикремә юк-бар белән исмемне игъланым килә.
Һич риза булмыйм үземнән язганымнан соңра мин;
Һәр заман күз алдыма кимлек вә ноксаным килә.
Кайвакытлар һәр сәгадәттән өмидемне өзәм,—
Әллә кайдан шунда икъбаль атлы чулпаным килә.
Ялтырый ул күкләремдә, күп өмидләр арттыра:
Күз яшем сөртергә гүя назлы җананым килә.
Тәрәддөд вә шөбһә — икеләнү һәм шикләнү.
Һәр дәмдә — һәр сулуда, һәр мәлдә.
Мәләк — фәрештә.
Диван — шигырьләр җыентыгы.
Дүзәх — тәмуг.
Ризван — җәннәт сакчысы.
Санки — әйтерсең лә, гүя.
Багъ, бостан — бакча.
Ноксан — җитешсезлек, кимчелек.
Икъбал — якты киләчәк.
Жанан — сөекле, сөйгән кыз.
(«Тәрәддөд вә шөбһә». — «Әлислах»ның 1909 елгы 18 февраль (61нче) санында «Г.Тукаев» имзасы белән басылган. «3нче дәфтәр»нең 2нче басмасына (1909), аннары «Әдәбият»ка (1909) кертелгән. «Әлислах»та һәм «3нче дәфтөр»дө икенче юл — «Шикләнәм...», 19нчы юл «Бер заманнар...» дип башлана. Текст «Әдөбият»тан (1909) алынган.
Ризван — Коръәндә искә алынган оҗмах сакчысы.
Вилдан вә гыйльманым — Коръәндә искә алынган оҗмахтагы хезмәтче егетләр.
(Чыганак: Әсәрләр: 6 томда/Габдулла Тукай. – Академик басма. 2 т.: шигъри әсәрләр (1909-1913)/ төз., текст., иск. һәм аңл. әзерл. З.Р.Шәйхелисламов, Г.А.Хөснетдинова, Э.М.Галимҗанова, З.З.Рәмиев. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2011. – 384 б.)).
Перевод стихотворения Габдуллы Тукая «Тәрәддөд вә шөбһә» (1909) на русский язык.
Габдулла Тукай. Колебания и сомнения (Перевод Анны Ахматовой)
Чуть я шорох где заслышу, — страх мне сердце обожжет,
Все мне думается — совесть упрекнуть меня идет.
Ни с утра не вижу дела, ни в вечерней тишине,
С приказаньем что мне делать лишь злой дух идет ко мне.
Что свершил на этом свете? Право, не на что взглянуть!
Только ясно мне, что где-то мимо — настоящий путь.
В песне есть ли толк народу, не пойму я никогда.
Кто? Шайтан иль ангел света с песнями идет сюда?
А профессию поэта, видно, мне дано узнать:
Что ни год — то новый сборник у меня идет в печать.
Все несносно мне, и в сердце ощущаю ада зной.
Лишь когда стихи слагаю, райский страж идет за мной.
Стихотворная страница лучше всех блаженных снов,
Сад она, откуда слышен райской девы нежный зов.
Но когда стихи печатать наступает грозный час,
Я свое поставить имя не желаю напоказ.
Напечатанное видя, недоволен я собой,
Все, что в них несовершенно, вечно злой идет гурьбой.
Иногда я на любое счастие надежды рву,
И тогда звезда восходит, та, что счастьем я зову.
В небесах моих сверкая, исцеляет злой недуг,
Как подруга молодая, словно самый близкий друг.
(Из сборника: Тукай Г. Избранное: Стихи и поэмы/Габдулла Тукай; Сост. Г.М.Хасанова, С.В.Малышев. – Казань: Татар. кн. изд–во, – 2006. – 192 с.).
Перевод стихотворения Габдуллы Тукая «Тәрәддөд вә шөбһә» (1909) на русский язык.
Габдулла Тукай. Сомнения и колебания (Перевод Венеры Думаевой-Валиевой)
Только скрипнет дверь, весь потом в страхе покрываюсь я:
То сводить со мною счёты совесть жалует моя.
Странно мне: любое дело – как проклятье надо мной,
Нет ни дня, ни сна, как будто сам шайтан хозяин мой.
Что я видел в этой жизни? И каких достиг побед?
Оступаюсь то и дело и теряю верный след.
Пою песни. Но на пользу ли народу я пою?
И что как шайтан – не ангел – вдохновляет песнь мою?
Не сойти б и в самом деле от поэзии с ума:
На майдан выходят строем книги за одной одна.
Жизнь на этом свете для меня кромешный ад,
А как песнь сложу – из рая с приглашением спешат.
Дивным садом расцветает каждый лист, что исписал,
Буквой каждой вырастают предо мной вильдан, гильман*.
Стих написан, напечатан, но опять я удручён:
Моё имя, что с ним станет, запятнаю нипочём!
Написал, но нет покоя, недоволен я собой,
Вновь укором каждый промах и ошибка предо мной.
Духом падаю, не чаю я подняться никогда,
Вдруг, откуда ни возьмись, опять взойдёт моя звезда
И сияет надо мною, мне надежду подаёт,
Дева юная сама мне слёзы осушить придёт.
*Гильман — служители рая.
(Из сборника: Избранное/Габдулла Тукай; Перевод с татарского В.С.Думаевой-Валиевой. — Казань: Магариф, 2006. — 239 с.).
