Габдулла Тукай. Кого нужно любить? (Перевод Алёны Каримовой)
Перевод стихотворения Габдуллы Тукая «Кемне сөяргә кирәк?» (1906) на русский язык.
Вопрос не прост — кого б ты смог любить,
так, чтоб упав, любви не уронить?
Когда умрешь (умри!), кто примет боль?
Чьё сердце будет рваться за тобой?
Кому на свете баловать тебя?
Кому тебя оберегать, любя?
Твоя беда — бедою для кого?
Страдание — страданьем для кого?
Легко ль найти того, кто не предаст?..
Кто из друзей врагу тебя не сдаст?
Твой светлый день желанен ли кому?
А нужно будет — кровь наполнит тьму!
И разве кто-нибудь на свете есть,
кто никогда тебе не надоест?
Кто выгоду свою отдаст тебе?
В словах, делах кто вспомнит о тебе?
О, не ищи чего на свете нет!
Старания напрасны — смысла нет!
Скажу, не уповай на чудеса —
Твоей любви достоин лишь ты сам!
(Источник: Каримова А. Кто достоин твоей любви? / Моя душа стремится к вышине // Газета «Республика Татарстан», 2006, 23 марта).
Оригинал стихотворения на татарском:
Габдулла Тукай. Кемне сөяргә кирәк? (1906)
Белү мөшкил — кирәк кемне сөяргә?
Үзең аусаң да, аудармый сөяргә?
Син үлсәң (бет!), сине кем кызгана соң?
Синең зәхмеңгә кемнәр сызлана соң?
Бу дөньяда сине кем иркәли соң?
Бәлаләрдән сине кем киртәли соң?
Синең соң хәсрәтең кемнәргә хәсрәт?
Гамеңнең кәсрәте кемнәргә кәсрәт?*
Кеше сатмас кеше тапмак асатмы?
Сине соң кайсы дуст дошманга сатмый?
Синең якты көнең кемнәргә тансык?
Кирәксә, яшь йиренә кара кан сык!
Сине кемнәр генә туйдырмый бер дә?
Күңелсез хәлгә кем куйдырмый бер дә?
Кем үлчи барышын синең барышка?
Бөтен сүзен, эшен синең карышка?
Тырышма, эзләмә юкны әрәмгә,
Табылмас — юк! Әрәм җәһдең, әрәм лә.
Сиңа, дустым, бу сүз ахыргы сүзем:
Үзеңне сөй! Ярат үзеңне үзең!
*Зур кайгың кемнәргә генә зур булып күренә соң?
Мөшкел – читен.
Зәхмеңгә – җәрәхәтеңә, авыруыңа.
Барыйшып (барышып) – файдасын.
Җәһед – тырышлык.
(«Кемне сөяргә кирәк?» «Әлгасрелҗәдид»нең 1906 елгы 20 июль (7) санында «Г Тукаев» имзасы белән басылган, «3 нче дәфтәр»дә (1907) чыккан. «Мәҗмугаи асарь»дә (1914) «Пушкиннан мөкътәбәс» («Пушкиннан файдаланылган») дип өстәлгән. Пушкинның «Евгений Онегин» шигъри романындагы XXII строфасында (дүртенче бүлек) түбәндәге юллар бар:
Кого ж любить? Кому же верить?
Кто не изменит нам один?
Кто все дела, все речи мерит
Услужливо на наш аршин?
Кто клеветы про нас не сеет?
Кто нас заботливо лелеет?
Кому порок наш не беда?
Кто не наскучит никогда?
Призрака суетный искатель,
Трудов напрасно не губя,
Любите самого себя,
Достопочтенный мой читатель!
Предмет достойный: ничего
Любезней, верно, нет его.
Пушкин строфасында 14 юл булса, Тукай шигыре 20 юл тәшкил итә.
(Чыганак: Тукай Г.М. Әсәрләр: 6 томда / Габдулла Тукай. – Академик басма. 1 том: шигъри әсәрләр (1904–1908) / төз., текст., иск. һәм аңл. әзерл. Р.М.Кадыйров, З.Г.Мөхәммәтшин; кереш сүз авт. Н.Ш.Хисамов, З.З.Рәмиев. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2011. – 407 б.)).
