Габдулла Тукай. Нашей молодежи, устроившей литературный вечер (Перевод Семена Ботвинника)
Перевод стихотворения Габдуллы Тукая «Әдәбият ахшамы ясаучы яшьләремезгә» (1906) на русский язык.
Люблю я вас, нет молодежи краше,
Интеллигенты вы, надежда наша.
Всем существом, душой своей и телом
Вам радуюсь я – небывалым, смелым.
Богатыри, чей зрелый разум ясен,
Бесценны вы, ваш замысел прекрасен!
Столетье за столетьем, год от года
Мы ожидали вашего прихода!
Пожалуйте же к нам, ваш облик светел,
Вы – чистота сама, рассветный ветер.
Вы – ослабевшей нации опора,
За девять жертв нам дали вас не скоро…
Когда б воскрес пророк, когда бы снова
Обрел он душу вдруг, то, право слово,
Он всех бы вас поздравил несомненно,
Одобрил бы, призвал бы вдохновенно:
«Герой вы, дерзайте и творите,
Весь мир своей отвагой удивите!
Ваш труд исполнен зрелости и света,
Общественных пороков в нем и нету…
На молодой ваш мир смотрите шире,
Залог он счастья – в том и в этом мире!
С пути, что вы избрали, не сходите,
Вперед, к прогрессу, нацию ведите!»
Прекрасный вечер видел я воочью,
Его я помнить буду днем и ночью.
(Источник: Тукай Г. Стихотворения: Пер. с татар./Вступ. статья Г.Халита. Сост. В.Ганиева, ред. стих. переводов С.Ботвинника, примеч.. Р.Даутова. – Л.: Сов.писатель, 1988. – 432 с.).
Оригинал стихотворения на татарском:
Габдулла Тукай. Әдәбият ахшамы ясаучы яшьләремезгә (1906)
Сөям мин сезне, сез – чын яшь егетләр;
Өмид бар сездә, сез – интеллигентлар.
Телем, күңлем, вөҗүдем сезгә разый;
Әле һич күрмәгән сезләрне мазый.
Яңы пешкән, йитешкән сез бәһадир,
Хәзер дә яшь бәһадир бибәһадер.
Сези күрдек гасырларча көтеп без, –
Килерсез, дип, һәмишә күз тотып без.
Сәламәт килдеңезме, мәрхәба! сез;
Мөҗәссәм бер сафа, баде саба сез.
Черек милләт өчен сынмас терәк сез;
Тугыз корбан суеп алган теләк сез.
Фараз итдем: Рәсүлулла терелсә,
Мөбарәк җисменә гәр рух өрелсә, –
Сези ул, шөбһәсез, тәбрик идәрди,
Сези тәшвикъ идәр, тәхрик идәрди;
Диерди: каһраманнар! Әйлә гайрәт,
Идеб гайрәт, вирең галәмгә хәйрәт.
Бу - тәрвиҗе бәлягать һәм фәсахәт,
Дәгелдер бу - хәмакать һәм сәфаһәт.
Белермисез! Нә галәмдер бу галәм?
Бу галәм сәр сәгадәтдер ду галәм.
Әбәд тәрк итмәңез, зинһар, бу раһи,
Будыр чөн милләтең раһе рәфаһи.
Ниһаятьсез гүзәл ахшам – бу ахшам,
Бәнем ядымда бу ахшам – сабах, шам.
Хәзерге әдәби телдә
Әдәбият кичәсе ясаучы яшьләребезгә
Сөям мин сезне, сез – чын яшь егетләр;
Өмет бар сездә, сез – интеллигентлар.
Телем, күңелем – бөтен барлыгым сездән риза;
Үткән чорда сезнең ишеләр булмаган.
Сез – яңа пешкән, җитешкән баһадир;
Хәзер яшь баһадир – бәя биргесез.
Без сезне гасырлар буе көтеп алдык;
Килерсез дип, һәрвакыт күз тегәп тордык.
Сәламәт килдегезме – рәхим итегез!
Сез – күңел шатлыгы, таң җиле сез.
Черек милләт өчен сынмас терәк сез;
Тугыз корбан суеп алган теләк сез.
Уйладым: әгәр пәйгамбәр терелсә,
Аның изге тәненә җан өрелсә, –
Сезне ул, һичшиксез, тәбрикләр иде,
Сезне өндәр һәм димләр иде;
Дияр иде: каһарманнар, гайрәт итегез;
Гайрәт итеп, дөньяны хәйран итегез.
Бу – нәфислек һәм матурлыкны арттыру;
Түгелдер бу – ахмаклык һәм бозыклык.
Беләсезме, бу дөнья нинди дөнья?
Бу дөнья – һәр ике дөньяда бәхетнең башы.
Бу юлны, зинһар, мәңге ташламагыз,
Чөнки бу – милләтне алга илтүче юл.
Бу кичә – чиксез гүзәл кичә;
Иртән дә, кичен дә бу кичә минем исемдә.
(«Әдәбият ахшамы ясаучы яшьләремезгә». «Әлгасрелҗәдид» журналының 1906 елгы 5 декабрь (12нче) санында «Гъ-т.» инициаллары һәм «ахыры бар» дип басылган.
«4нче дәфтәр»гә (1907) кертелгән. Текст шуннан алынган.
Уральскида ясалачак бу әдәби кичә турында «Фикер» газетасының 22 октябрь «Әдәбият ахшамы, яки Литературно-музыкальный вечер» дигән мәкалә бастырып чыгара, укучыларны анда катнашырга чакыра. Газетаның 1907 елгы 18 март санында шул «ахшам»нан репортаж бирелгән.
(Чыганак: Тукай Г.М. Әсәрләр: 6 томда / Габдулла Тукай. – Академик басма. 1 том: шигъри әсәрләр (1904-1908) / төз., текст., иск. һәм аңл. әзерл. Р.М.Кадыйров, З.Г.Мөхәммәтшин; кереш сүз авт. Н.Ш.Хисамов, З.З.Рәмиев. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2011. – 407 б.)).