Тукай дөньясы

Габдулла Тукай. Ужель погубишь? (Перевод Глеба Погирева)

Перевод стихотворения Габдуллы Тукая «Мәхвидәрмесән?» (Юк итәрсеңме?) (1906) на русский язык.

Неужели так поэта погубить бы ты могла
И лишь смерть освобожденье мне б от страсти принесла?

Будь ко мне добросердечной, не губи моей души,
Если я умру — бесспорно ты виновницей была.

Милый ангел, по натуре ты бы мягче быть должна,
Ведь не схожа с Азраилом ты, а душу унесла.

Соловей оценит розу, жемчуг ценят знатоки,
Я не верю, что невежду ты поэту предпочла.

О прекрасная! Немало я сказал тебе стихов,
Хоть бы раз в тебе крупица благосклонности взошла!

Мне любовь твоя — как церковь, я ж, подобно звонарю,
Задыхаясь и стеная, бью во все колокола.

Темным пологом разлуки от тебя я отделен,
Подними ж, Аллах, завесу, что меж нами пролегла!

От моей болезни средство — обручение иль смерть,
Исцелит меня любое, что бы ты ни поднесла.

Или стань моей душою, или душу отними —
Ты бы мне у ног прекрасных счастье умереть дала!

 

(Источник: Тукай Г. Стихотворения: Пер. с татар. — Л.: Сов. писатель. — 1988. — 432 с.).


 

Оригинал стихотворения на татарском:

Габдулла Тукай. Мәхвидәрмесән? (1906)

Мәхвидәрмесән бу рәсмә, дилбәрем, бу шагыйри?
Үлмәдекчә фаригъ улмазмы бу дәрдең шагыйли?

Җаным ул, фазлит бәңа сән, улма җани җаныма;
Бән үләрсәм, шөбһәсез, сәнсең җинаять фагыйли.

Шәэнеңезгә, и мәләк, рикъкать, тәрәххемләр кәрәк;
Сән дәгелсең анларың җанлар алан Газраили.

Кадре гөл былбыл шинас һәм кадре җәүһәр җәүһәри
Итмә тәрҗих бән кеби мәфтүнеңә бер җаһили.

И җәмилә!* Гыйшкыңызда бунча әшгар сөйләдем;
Зәррә микъдар варса мәйлең, кабили ли кабили!

Санки гыйшкың — бер кәлисә, бән — аның накусием;
Икләрем аһ-ваһ идеб, мән насыйри, мән маили.

Пәрдәи фөркатьлә өртелмеш безем ма бәйнемез;
Ирфәгъ, Аллаһөммә, ганна бу караңгы хаили.

Дәрдемә дәрман бәнем вар: йә әҗәлдер, йә висаль;
Бунларың һәрберсе мәмнүн әйләйүр бу саили.

Аңладыңмы, и гүзәл! — Бәс, җаным ул, йә җаным ал,
Ит бәни нәздеңдә үлмәклә сәгадәт наили.


*Гүзәл кыз мәгънәсендә (Г.Тукай искәрмәсе.)
Фазлит — фазыл ит.

 

Хәзерге әдәби телдә

Юк итәрсеңме?

Шулай юк итәрсеңме, сөеклем, бу шагыйрьне?
Бу дәрткә дучар кеше үлгәнче аннан котылмасмыни?

Җаным бул, яхшылык ит миңа, җан кыючым булма;
Мин үләм икән, мине үтерүче, шиксез, син буласың.

И фәрештә! Сиңа йомшак һәм мәрхәмәтле булу кирәк;
Син бит аларның җан алучы Газраиле түгел.

Гөл кадерен былбыл белер, асылташ кадерен — белгече;
Минем кебек сөйгән кешедән бер наданны артык күрмә.

И гүзәл кыз! Сезне сөюдән күп шигырь сөйләдем;
Аз гына сөйсәң, мин шиксез кабул итәм, кабул итәм!

Гүя гыйшкың — бер чиркәү, ә мин — аның чаңымын;
Аһ-ваһ итеп, мин ул тавышны көчәйтергә тырышамын.

Безнең арабыз аерылышу пәрдәсе белән капланган;
И Аллаһ! Күтәр син бездән бу караңгы пәрдәне.

Дәртемә минем дару бар: йә үлем, йә кавышу;
Боларның һәрберсе бу сораучыны шатландырыр.

Аңладыңмы, и гүзәл! Йә җаным бул, йә җанымны ал;
Мине яныңда үлү белән бәхеткә ирештер.

 

(«Мәхвидәрмесән?» «Әлгасрелҗәдид»нең 1906 елгы 15 август (8) санында «А.Тукаев» имзасы белән басылган, «4 нче дәфтәр»дә (1907) чыккан. Текст шуннан алынган.

(Чыганак: Тукай Г.М. Әсәрләр: 6 томда / Габдулла Тукай. – Академик басма. 1 том: шигъри әсәрләр (1904–1908) / төз., текст., иск. һәм аңл. әзерл. Р.М.Кадыйров, З.Г.Мөхәммәтшин; кереш сүз авт. Н.Ш.Хисамов, З.З.Рәмиев. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2011. – 407 б.)).

    Комментарий уңышлы модерация узганнан соң килеп чыгачак. Гадәттә ул берничә минут вакытны ала.

    Комментарий язарга

    Укыгыз