Тукай медале булдырырга һәм шагыйрь турында фильм төшерергә тәкъдим ителде

Казанда узган «Габдулла Тукай: дәүләт сәясәте һәм иҗтимагый инициативалар контекстында коммеморатив тәҗрибә» дип аталган фәнни җыен кысаларында Тукайның тормышы һәм иҗатын яктырткан фотографияләр һәм китаплар күргәзмәсе дә ачылды. 

Коммеморатив тәҗрибә дигәндә, конференция эшенең көн кадагына күренекле кешеләр һәм вакыйгалар турындагы хәтер-истәлекләрне китаплар, һәйкәлләр, күргәзмәләр, фильмнар һ.б. аша саклау ысулларын үстерү мәсьәләсе куелды. Бу очракта киләчәк буыннар өчен Тукай турындагы истәлекләрне саклауда дәүләт стратегиясе турында фикер алышынды.

Пленар утырышта ТР Дәүләт Советының Мактаулы Рәисе Фәрит Мөхәммәтшин катнашты. Ул Габдулла Тукайның иҗаты татар халкының һәм бөтен дөнья әдәбиятында мөһим урын биләвен искәртте. Аның иҗатын таныту өчен галимнәр, сәнгатькәрләр күп көч куюын әйтте. «Тукай кыска гына гомер яшәсә дә, иҗаты якты йолдыз булып балкыды. Аның гуманистик, тормышны раслаучы поэзиясе дөнья мәдәниятенең аерылгысыз өлешен тәшкил итте», – диде Фәрит Мөхәммәтшин.

Татарстан Фәннәр академиясе президенты Рифкать Миңнеханов бөек татар шагыйренең иҗади мирасын саклау һәм таныту юнәлешенә республикада зур игътибар биреләүе турында әйтте. «Татарстан шәһәр һәм районнарында, шулай ук Россиянең башка төбәкләрендә Тукайга һәйкәлләр ачу да татар халкының мәдәниятен, әдәбиятын танытуда мөһим роль уйный», – дип билгеләп үтте ТР Фәннәр академиясе җитәкчесе. 

Ничә буын инде аның Тукай иҗатын бала вакыттан яратып, әкиятләрен укып, шигырьләрен ятлап үсә. Зыялылар өчен Тукай – иң элек фәлсәфәче һәм реформатор. «Тукай мирасы әдәбият, музыка, хореография, сынлы сәнгатьтә уңышлы гәүдәләндерелә. Яшьләр арасында аның иҗаты заманча цифрлы форматлар ярдәмендә дә популярлаша: музейларда виртуаль экскурсияләр, Тукай шигырьләреннән торган аудиоязмаларны тыңлап була торган мобиль кушымталар һәм онлайн-марафоннар оештырыла», – диде ул.

Рифкать Миңнеханов шулай ук Татарстанда ел саен Габдулла Тукай исемендәге Дәүләт премиясен тапшыру зур вакыйга булуын искә алып, киләчәктә шагыйрьнең 150 еллыгына истәлекле медаль дә булдырылачагына ышаныч белдерде. Моннан тыш, элегрәк «Татар-информ»да узган матбугат конференциясендә Тукай турында фильм төшерү идеясе турында әйтелгән иде. «Бу тема турында уйлаячакбыз. Күптән түгел Шиһабетдин Мәрҗани турында фильм төшерелде. Минемчә, Тукай да моңа лаек. Бездә аны яхшы уйный алучы артистлар бар», – диде ТР Фәннәр академиясе президенты.

ТР мәдәният министры Ирада Әюпова фикеренчә, Тукай шәхесен һәм мирасын мәңгеләштерү – уртак эш. «Монда тарихчылар да, сәнгатькәрләр да, IT-белгечләр дә, әдәбиятчылар да, музейчылар да бергә эшләргә тиеш. Социаль архитектура, ягъни кешеләрне, идеяләрне, институтларны бер максатка юнәлтү – моның иң мөһим коралы», – диде ул. Ирада Әюпова ТР Мәдәният министрлыгының Габдулла Тукай исемен мәңгеләштерү эшен дәвам итүен әйтте. «2026 елда республикабызның 1,5 мең китапханәсендә «Тукайны бергәләп укыйбыз» дип аталган киңколачлы проект бара. Арча районы Яңа Кырлай авылындагы мемориаль музей-комплексын һәм аның территориясен төзекләндерү эшләре дәвам итә. Сәхнәләребездән Тукай исеме төшми. Татарстан Милли музеенда Тукай урыннары, Габдулла Тукай әдәби музеенда аның төп нөсхә ядкярләре хакында күргәзмәләр әзерләнә. Габдулла Тукай әдәби музее, Кәрим Тинчурин театры һәм «Татар утары» ресторан-комплексы – «Күңел адреслары» дигән экскурсион-театраль проектны тормышка ашырды», – дип искәртте министр.

Татарстан Язучылар берлеге рәисе Ркаил Зәйдулла шагыйрьнең 140 еллык юбилеена әзерлек барышы белән таныштырды. Г.Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты белән берлектә алты телдә дүрт китап, шулай ук Тукайның дини карашларына багышланган фәнни җыентык чыгару планлаштырыла. Моннан тыш, «Шүрәле» әсәренең рус һәм кырым татар телләренә яңа тәрҗемәләре басылып чыгачак. «Без «Шүрәле»нең яңа русча тәрҗемәсен чыгарырга уйлыйбыз. Ул иллюстрацияләр белән әзерләнәчәк. Аны Уфа шагыйре Айдар Хөсәенов тәрҗемә итте. Шулай ук әкият кырым татар телендә чыгачак. Аны безнең берлекнең әгъзасы Диләрә Османова тәрҗемә итте. Ркаил Зәйдулла әйтүенчә, июнь уртасында Тукайга багышланган Халыкара шигърият фестивален уздыру да күздә тотыла.

02.04.2026. «Татар-информ» МА