Ишек бавы
Габдулла Тукай (1907)
Безнең апай мең алтын;
Җылныйм дисәң, бер алтын
Бир, җизни, тыш бик салкын.
Саранланыр чак түгел,
Бир, җизни, комсызланма;
Акча бирми кертмибез,
Тукта, сабырсызланма.
Синең җанашың булса,
Ул — кайнеңнең апасы;
Без билетсез кертмибез,
Бу бит – җәннәт капкасы.
Безне разый кыйл, җизни,
Без каршыңда ризванбыз;
Хур янына илтәбез:
Без вилданбыз, гыйльманбыз.
Безнең апай гәүһәрдер,
Тәннәре чын мәрмәрдер,
Ләгыль, якут, гәүһәрдер,
Аузы балдыр, кәүсәрдер.
Зур дәүләт ич, җизни, бу,
Тагын моннан зур ни бар?
Торма малың кызганып,
Җан бирсәң дә урны бар!
Бирсәң — күп бир син безгә,
Без разый түгел әзгә;
Яудыр алтын, көмештән:
Бакыр төрмә кәгазьгә*.
Ризван — оҗмах сакчысы.
Вилдан, гыйльман — оҗмахтагы хезмәтче егетләр.
Ләгыль, якут, гәүһәр — кыйммәтле ташлар.
*Ихтар: Безнең Урал тарафында бер гадәт бар: кыз янына керәсе кияүне ишек төбендә балалар туктатып, акча сорыйлар. Балаларга акча бирмәсәләр, ишек ачылмыйдыр. Бәгъзе бер усал кияүләр балаларга, кәгазьгә төреп — бер тиенне күнә суына манып — 20 тиен сурәтендә бирәләр. Мин башка җирләрне белмим, безнең тарафларда шулай (Г. Тукай искәрмәсе).
Ихтар — искәртү.
(«Ишек бавы». «4нче дәфтәр»дө (1907; 1909) басылган. Текст «4нче дафтәр»дән (1909) алынган.
(Чыганак: Әсәрләр: 6 томда/Габдулла Тукай. – Академик басма. 1 т.: шигъри әсәрләр (1904-1908)/ төз., текст., иск. һәм аңл. әзерл. Р.М.Кадыйров, З.Г.Мөхәммәтшин; кереш сүз авт. Н.Ш.Хисамов, З.З.Рәмиев. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2011. – 407 б.)).
Перевод стихотворения Габдуллы Тукая «Ишек бавы» (1907) на русский язык:
Защелка (Перевод Аллы Ахундовой)
(Свадебная песня)
Рубль золотом — защелка
На воротах, на резных.
А красавица-сестренка
Стоит тыщу золотых.
Что, зятек? Продрог в пути?
Хочешь в дом скорей войти?
Хочешь, миленький, согреться —
Чистым золотом плати!
Будь щедрее, не скупись.
Не заплатишь — отступись!
Не заплатишь — не пропустим,
Погоди, не торопись.
Ты к невесте, говорят.
Ты — жених, а я ей брат.
Или гостю неизвестно,
Кто стоит у райских врат?
Пред тобою рая страж,
Стража чем-нибудь подмажь…
Чем заплатишь за блаженство?
Что за гурию отдашь?
Не невеста — бриллиант!
Не невеста — сущий клад!
Тело — мрамора белее,
Губы — лал, глаза — агат.
Не жалей, жених, добра,
Золота и серебра.
Есть за что отдать и душу —
Чисто золото сестра.
Сыпь же пригоршни монет,
Заплати — дадим ответ.
Много дашь — получишь много,
Мало дашь — услышишь нет.
Поглядим, щедра ль рука?
Сыпь, что есть, из кошелька.
Да в обертке золотистой
Не подсунь нам медяка!
(Источник: Тукай Г. Избранное: Стихи и поэмы/Габдулла Тукай; Сост. Г.М.Хасанова, С.В.Малышев. – Казань: Татар. кн. изд–во, – 2006. – 192 с.).