Бала белән Күбәләк
Габдулла Тукай (1909)
Б а л а:
Әйт әле, Күбәләк,
Сөйләшик бергәләп:
Бу кадәр күп очып
Армыйсың син ничек?
Ничек соң тормышың?
Ничек көн күрмешең?
Сөйләп бирче тезеп,
Табаламсың ризык?
К ү б ә л ә к:
Мин торам кырларда,
Болында, урманда;
Уйныймын, очамын
Якты көн булганда.
Иркәли һәм сөя
Кояшның яктысы;
Аш буладыр миңа
Чәчәкләр хуш исе.
Тик гомрем бик кыска:
Бары бер көн генә, —
Бул яхшы, рәнҗетмә
Һәм тимә син миңа!
(«Бала белән Күбәләк». — «Балалар күңеле»ндә (1910) басылган. Текст шуннан алынган. Кулъязмада язылу датасы «1909, үктәбер 29» дип куелган. Шигырь К.Д.Ушинскийның «Родное слово» (Год второй, 1908) уку китабында басылган Л.Н.Модзалевскийның (1837-1896) «Мотылек» шигыреннән файдаланып язылган. Тукай, андагы төп фикерне сакласа да, күбәләк образын үзенчәлекле итеп, «Мотылек»та булмаган рәвештә сорау-җавап формасында ача.
«Мотылек» (1864)
М а л ь ч и к:
Расскажи, мотылек,
Чем живешь ты, дружок?
Как тебе не устать
День-деньской все порхать?
М о т ы л е к:
Я живу средь лугов,
В блеске летнего дня,
Ароматы цветов –
Вот вся пища моя.
Но короток мой век –
Он не долее дня:
Будь же добр, человек,
И не трогай меня!
(Чыганак: Әсәрләр: 6 томда/Габдулла Тукай. – Академик басма. 2 т.: шигъри әсәрләр (1909-1913)/ төз., текст., иск. һәм аңл. әзерл. З.Р.Шәйхелисламов, Г.А.Хөснетдинова, Э.М.Галимҗанова, З.З.Рәмиев. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2011. – 384 б.)).
Перевод стихотворения Габдуллы Тукая «Бала белән Күбәләк» (1909) на русский язык:
Малыш и Мотылёк (Перевод Бориса Вайнера)
М а л ы ш:
Подожди, Мотылёк,
Ты так долго летал,
Расскажи, Мотылёк:
Разве ты не устал?
Где твой домик стоит –
Свет вокруг или тень?
Чем бываешь ты сыт?
Чем ты занят весь день?
М о т ы л ё к:
На зелёный лужайке
Живу я, дружок,
Над лужайкой летаю
В погожий денёк –
Там, где нега и зной,
Где цветов аромат.
Этой сыт я едой,
Этой ласке я рад.
И как этот денёк
Моя жизнь коротка…
Если ты мне дружок –
Не лови Мотылька!
(Источник: Тукай Г. Незабываемое время: Стихотворения для детей, сказки в стихах, автобиографическая повесть/Габдулла Тукай. – Казань: Магариф, 2006. – 207 с.).
Перевод стихотворения Габдуллы Тукая «Бала белән Күбәләк» (1909) на русский язык:
Дитя и мотылёк (Перевод Венеры Думаевой-Валиевой)
Д и т я:
Мотылёк, мотылёк,
Расскажи мне, дружок:
Целый день ты летал,
Как же ты не устал?
Что ты ел? Что видал,
Пока всюду летал?
Расскажи про своё
Мне житьё и бытьё.
М о т ы л ё к:
Я живу по полям,
По лесам и лугам,
В ясный день на свету
Веселюсь на лету.
Солнце летнего дня
Нежит, холит меня,
А цветов аромат
Утоляет мой глад.
Добрым будь. Коротка,
День – вся жизнь мотылька,
Пожалей, полюби,
Ты меня не губи.