Габдулла Тукай. Дача (Перевод Венеры Думаевой-Валиевой)
Перевод стихотворения Габдуллы Тукая «Сайфия» (1911) на русский язык.
Как придёт охота баю люд голодный удивлять,
Пароход наймёт и станет, словно всадник, гарцевать.
На голодных и не смотрит, что стоят на берегу,
Будет к даче богатея, что есть, ходу наддавать.
На бесстыдство это смотрит солнце яркое с небес –
Баю жарко, зонт раскроет, чтобы солнца не видать.
Смотрит франтом, расфуфырен на крови народной бай;
Чтоб вам вместе с пароходом провалиться и не встать!
Он сейчас к тебе пристанет, вымирающий аул,
На виду разрухи этой в райской неге пировать.
Поглядев на роскошь эту, ты, мужицкая семья,
Скажешь только: «Во как!», больше тебе нечего сказать.
(Из сборника: Избранное/Габдулла Тукай; Перевод с татарского В.С.Думаевой-Валиевой. — Казань: Магариф, 2008. — 223 с.).
Оригинал стихотворения на татарском:
Габдулла Тукай. Сайфия
(Иделдә сәяхәтем хатирәсе)
Килсә байның ач халыкны күзгә-күз мыскылласы,
Яллый ул, әлбәт, пароход, ансы — байлар юргасы.
Ярда торган ач халыкка йөз дә бормый, туп-туры
Юргалый ул шунда тиз-тиз, кайда бай сайфиясе.
Бу тупаслыктан көлеп торса кояш, күктән карап,
Нурны каплый «эссе!» дип бай — кулда бар шәмсиясе!
Бай киенгән франт-шикларча халык тирсе белән,
Батсачы шунда үзе һәм аләте нәкълиясе.
Ул хәзер туктар сиңа, и ач авыл, мохтаҗ авыл!
Җимрек өй каршында ич оҗмах кеби кәйфиясе.
Җаннарым, күз нурларым, сез, бу мәһабәтне күреп,
Җан ачып: «во как!» дисез, мәзлум мужиклар семьясе.
Сайфия — дача.
Шәмсия — зонтик.
Аләте нәкълия — пароход.
Кәйфия — күңел ачу урыны.
(«Сайфия». «Шура»ның 1911 елгы 18нче (15 сентябрь) санында «Г.Тукаев» имзасы белән басылган. Тукай бу шигырьгә «Иделдә сәяхәтем хатирәсе» дип куя. Шигырь Тукайның 1911 елның маенда пароход белән Әстерханга бару тәэсире белән язылган. Тукайның үзе исән чагында чыккан җыентыкларында юк. Беренче тапкыр «Гажур» басмасына (1926) кертелгән. Текст «Шура»дан алынган.
(Чыганак: Әсәрләр: 6 томда/Габдулла Тукай. – Академик басма. 2 т.: шигъри әсәрләр (1909-1913)/ төз., текст., иск. һәм аңл. әзерл. З.Р.Шәйхелисламов, Г.А.Хөснетдинова, Э.М.Галимҗанова, З.З.Рәмиев. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2011. – 384 б.)).
