Габдулла Тукай. Дождь и Солнце (Перевод Сергея Обрадовича)
Перевод стихотворения Габдуллы Тукая «Яңгыр илә Кояш» (1909) на русский язык.
Сказало Солнце: — Незакатно днем
И ночью буду я светить огнем.
А Дождь сказал: — Не уступлю огню,
Наполню реки, землю увлажню.
Но Солнце возразило: — Волю дай, —
Затопишь ты и загрязнишь весь край.
От вод твоих болота там и тут,
И на корню хлеба в полях сгниют.
И землеробы молят, чтоб дурной
Не хлынул ливень страдною порой!
— А ты, пылая, — Солнцу Дождь в ответ, —
Сжигаешь всходы, сушишь первоцвет!..
Вспылило Солнце гневной силой всей,
Безмерным жаром яростных лучей:
— Под солнцем зреет каждый злак и плод.
Живое все моим теплом живет.
— Плоды созреют, — Дождь сказал, — но в зной
Я их спасаю и пою водой.
Повысохнут бесплодные сады,
Не вырастет былинка без воды…
И долго Дождь и Солнце спор вели —
То засуха была, то ливни шли,
Друг друга поносили в споре том,
Пока не помирились на одном.
Сказало Солнце: — В свой черед и срок
И я, и ты трудиться будем впрок…
И трудятся, забыв раздор и спор,
В согласье Дождь и Солнце до сих пор.
(Из сборника: Тукай Г. Избранное: Стихи и поэмы/Габдулла Тукай; Сост. Г.М.Хасанова, С.В.Малышев. – Казань: Татар. кн. изд–во, – 2006. – 192 с.).
Оригинал стихотворения на татарском:
Габдулла Тукай. Яңгыр илә Кояш
Кояш әйтте: «Һаман мин яктырырмын
Вә бер дә батмамын, янып торырмын».
Диде Яңгыр да: «Һәр көнне явармын,
Кара җирне юешләр, елгалармын».
Кояш каршы диде: «Син бик юешле,
Явасың былчыратып һәммә төшне.
Суыңнан анда баткак, монда баткак,
Синең бар белгәнең — җир былчыратмак.
Юешлектән иген, ашлык черидер,
Мужиклар, яумасайде, дип телидер».
Диде Яңгыр җавапта: «Син кызасың,
Игенне яндырасың һәм кырасың».
Ачуланды Кояш бу сүзгә, кызды,
Ачудан эсселектә хәдтән узды.
Диде: «Мин бит җимешләрне пешергән,
Нурымнан җанлы-җансыз файда күргән».
Диде Яңгыр: «Аларны син пешерсәң,
Ә мин бит үстерәм һәм су эчертәм.
Әгәр мин яумасам, багълар шиңәрләр,
Болынлыклар, яшеллекләр кибәрләр».
Кояш Яңгыр белән күп кычкырышкач,
Бере-берсен яманларга тырышкач, —
Татулашты, килештеләр ахырда
Бу көннән сүз көрәштермәскә бер дә.
Шулай бетте боларда сүз вә тартыш,
Күрергә булдылар нәүбәт белән эш.
Кояш әйтте: «Кызам үз нәүбәтемдә,
Ә син яу рәхмәтеңлә нәүбәтеңдә».
Кояш, Яңгыр әле бу көнгә чаклы
Бозып эш кыйлмыйлар бу иттифакъны.
Яумасайде — яумаса иде.
Хәд — чик.
Багъ — бакча.
Рәхмәтеңлә — рәхмәтең белән.
Иттифакъ — килешү, союз.
(«Яңгыр илә Кояш». — «Әдәбият»та (1909) басылган. Текст шуннан алынган.
(Чыганак: Әсәрләр: 6 томда/Габдулла Тукай. – Академик басма. 2 т.: шигъри әсәрләр (1909-1913)/ төз., текст., иск. һәм аңл. әзерл. З.Р.Шәйхелисламов, Г.А.Хөснетдинова, Э.М.Галимҗанова, З.З.Рәмиев. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2011. – 384 б.)).
