Габдулла Тукай. Дождь и Солнце (Перевод Владимира Соколова)

Сказало Солнце: «Буду век светить,
Совсем не буду с неба уходить».

Ответил Дождь: «Я буду день за днём
Всё заливать потоками кругом».

Сказало Солнце: «Но ведь ты — вода.
В грязь превращаешь землю ты всегда.

Ты знаешь лишь одно: ручьи текут,
Распутицу рождая там и тут.

Хлеба в полях гниют, скудеет дол.
И молится мужик, чтоб ты не шёл».

А Дождь в ответ: «Ты ото дня ко дню
Всё жарче, хлеб сжигаешь на корню».

От гнева Солнце запылало зло.
Пыланье все границы перешло.

Сказало Солнце: «От моих лучей
И плод, и свет земле обширной всей».

Ответил Дождь: «Уж если ты плоды
Плодишь, то как расти им без воды?

Идти не буду, влагу принося —
Повысохнут сады и зелень вся».
 
Они так долго спорили в пылу.
Так друг на друга сыпали хулу,

Что под конец решили слово дать
Бесплодный этот спор не продолжать.

Они решили дело так вести,
Чтоб каждый был в почёте и в чести.

Да будет Солнце в свой черёд пылать,
Дождь в свой черёд свой дар ниспосылать.

И Дождь, и Солнце с тех до наших пор
Не нарушают этот уговор.

(Источник: Тукай Г. Незабываемое время: Стихотворения для детей, сказки в стихах, автобиографическая повесть/Габдулла Тукай. – Казань: Магариф, 2006. – 207 с.).

Оригинал стихотворения на татарском:

Габдулла Тукай. Яңгыр илә Кояш

Кояш әйтте: «Һаман мин яктырырмын  
Вә бер дә батмамын, янып торырмын».

Диде Яңгыр да: «Һәр көнне явармын,
Кара җирне юешләр, елгалармын».

Кояш каршы диде: «Син бик юешле,
Явасың былчыратып һәммә төшне.

Суыңнан анда баткак, монда баткак,
Синең бар белгәнең — җир былчыратмак.

Юешлектән иген, ашлык черидер,
Мужиклар, яумасайде, дип телидер».

Диде Яңгыр җавапта: «Син кызасың,
Игенне яндырасың һәм кырасың».

Ачуланды Кояш бу сүзгә, кызды,
Ачудан эсселектә хәдтән узды.

Диде: «Мин бит җимешләрне пешергән,
Нурымнан җанлы-җансыз  файда  күргән».

Диде Яңгыр: «Аларны син пешерсәң,
Ә мин бит үстерәм һәм су эчертәм.

Әгәр мин яумасам, багълар шиңәрләр,
Болынлыклар, яшеллекләр кибәрләр».

Кояш Яңгыр белән күп кычкырышкач,
Бере-берсен яманларга тырышкач, —

Татулашты, килештеләр ахырда
Бу көннән сүз көрәштермәскә бер дә.

Шулай бетте боларда сүз вә тартыш,
Күрергә булдылар нәүбәт белән эш.

Кояш әйтте: «Кызам үз нәүбәтемдә,
Ә син яу рәхмәтеңлә нәүбәтеңдә».

Кояш, Яңгыр әле бу көнгә чаклы
Бозып эш кыйлмыйлар бу иттифакъны.

Яумасайде — яумаса иде.
Хәд — чик.
Багъ — бакча.
Рәхмәтеңлә — рәхмәтең белән.
Иттифакъ — килешү, союз.
(«Яңгыр илә Кояш». — «Әдәбият»та (1909) басылган. Текст шуннан алынган.
(Чыганак: Әсәрләр: 6 томда/Габдулла Тукай. – Академик басма. 2 т.: шигъри әсәрләр (1909-1913)/ төз., текст., иск. һәм аңл. әзерл. З.Р.Шәйхелисламов, Г.А.Хөснетдинова, Э.М.Галимҗанова, З.З.Рәмиев. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2011. – 384 б.)).