Габдулла Тукай. Рассвет (Перевод Венеры Думаевой-Валиевой)
Перевод стихотворения Габдуллы Тукая «Җәйге таң хатирәсе» (1910) на русский язык.
(Заимствовано у Фёдорова)
Одолев смятенье ночи, всходит алая заря
Над больной луной, что никнет, скорбно, жалобно смотря.
Друг за другом гаснут звёзды, покидая небосвод,
Чтобы, вечера дождавшись, возвратиться в хоровод.
Всё черным-черно от света сокрывающий чапан,
Открывая взору поле, степь, исчез, пропал.
Покрывало ночи сбросив, зеленеют лес и дол,
По листам рассветный ветер, шевельнув слегка, прошёл.
Замерев, всю ночь озёра ждали первый проблеск дня,
В зеркалах волшебных утром отражается заря.
На цветах росы холодной обсыхающая гроздь,
И обрушивают гимны соловьи на них, как дождь.
Облака остановились, зачарованно глядят,
Словно лебеди, зависли от восторга, не летят.
Нет мгновений вдохновенней и желанней, чем рассвет,
Это время для творений твоего ума, поэт.
(Из сборника: Избранное/Габдулла Тукай; Перевод с татарского В.С.Думаевой-Валиевой. — Казань: Магариф, 2006. — 239 с.).
Оригинал стихотворения на татарском:
Габдулла Тукай. Җәйге таң хатирәсе
(Федоровтан мокътәбәс)
Галибанә яктырып, әкрен генә ал таң ата;
Моңланып, хәсрәтләнеп, ялкау гына ак ай бата.
Бер-бер артлы юк булып, күкләрдә йолдызлар сүнә;
Таң җиле куйды исеп, яфраклар аз-аз селкенә.
Пәрдәдән чыкты, ачылды ямь-яшел кыр һәм япан;
Китте инде кап-кара каплап ята торган чапан.
Тын гына яткан, ялыккан, төн буенча көн көтеп,
Ялтырап, җәйлеп ята күлләр, сихерле көзге күк.
Шат үләнлекләр, тәбәссемдә чәчәкләр, ләләләр;
Сандугачлардан ява, яңгыр кеби, мәдхияләр.
Туктаганнар күрмәгә иртүк табигать күркене
Күктә аккошлардай ак күчмә болытлар төркеме.
Каршыларга иң сәза чак, иң матур чак җәйге таң;
Шул вакытта уйла, шагыйрь: килде илһам, уйласаң.
Галибанә — җиңүле рәвештә.
Тәбәссемдә — елмаеп көлмәктә.
Мәдхияләр — мактау шигырьләре.
Сәза — лаек, мөстәхикъ, муафикъ.
(«Җәйге таң хатирәсе». «Йолдыз»ның 1910 елгы 23 март (518нче) санында «Г.Тукаев» имзасы белән басылган. Текст «Күңел җимешләре»ннән (1911) алынган. «Күңел җимешләре» җыентыгы башындагы «Берничә сүз»дә нәширләр бу шигырь турында: «"Галибанә яктырып әкрен генә таң ата"да шагыйремезне үзенең матурлыгы белән мәфтүн итә. Иң куәтле һәм иң гүзәл шигырьләреннән берсен илһам итә. Ләкин бу мәфтүниять озакка сузылмый: ниндидер бер дәһшәтле дулкын Габдулла әфәндене үз эченә ала да «тормышның нурлы почмагын» башка нәрсәләрдә эзләндерә башлый», – дип язганнар.
Әсәр рус шагыйре А.М.Федоровның (1868-1949) «Рассвет» дигән шигыреннән файдаланып язылган.
Рассвет
От сияния победной
Алой утренней зари
Грустно меркнет месяц бледный,
Звезд тускнеют янтари.
Ветерок летит, вздыхая,
Перед близостью утра,
И с зеленой степи, тая,
Поднимается чадра.
В красоте своей волшебной
Развернулась степь кругом,
Птичьих гимнов звон хвалебный
Пал на грудь ее дождем,
И, дивясь великолепью
Каждой травки и цветка,
Точно лебеди, над степью
Серебристой встали цепью
Кочевые облака.
(Чыганак: Әсәрләр: 6 томда/Габдулла Тукай. – Академик басма. 2 т.: шигъри әсәрләр (1909-1913)/ төз., текст., иск. һәм аңл. әзерл. З.Р.Шәйхелисламов, Г.А.Хөснетдинова, Э.М.Галимҗанова, З.З.Рәмиев. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2011. – 384 б.)).
