Габдулла Тукай. Лошадь, Сани и Арба (Перевод Венеры Думаевой–Валиевой)
Перевод стихотворения Габдуллы Тукая «Арба, Чана, Ат» (1909) на русский язык.
Собрались однажды вместе Лошадь, Сани и Арба,
Вышел спор, кому какая в жизни выдалась судьба.
Говорит Телега: «Летом я не вижу света дня,
Запрягают днем и ночью, нет минуты у меня».
«А по мне, зимы нет хуже», – затевают Сани спор,
Лошадь слушала их молча, терпеливо до тех пор.
«Бросьте, Сани и Телега! Лучше вашей жизни нет,
Вы полгода на работе, половину года – нет.
На судьбу роптать причины не у вас, а у меня:
Круглый год я на работе, нет для отдыха ни дня!»
(Из сборника: Избранное/Габдулла Тукай; Перевод с татарского В.С.Думаевой-Валиевой. — Казань: Магариф, 2006. — 239 с.).
Оригинал стихотворения на татарском:
Габдулла Тукай. Арба, Чана, Ат
Бер заман бер төшкә килгән Ат белән Арба, Чана;
Бу өчәү һәрберсе дә үз тормышыннан зарлана.
Арба әйтә: «Җәй көне мин һич тә рәхәт күрмимен:
Көн-төне эштә йөрим, һичбер җигелми тормыймын».
«Әмма соң бу кыш көне бигрәк уңайсыз!» — ди Чана.
Ат та, сүзгә кушылып, үз нәүбәтендә зарлана:
«Юк ла, и Арба, Чана! — ди,— сезгә тормыш бик уңай,
Эшләсәгез алты ай сез, ял итәсез алты ай.
Күпме зарлансам урын бар, мин каты мәзлум менә:
Хәл җыймыйм ел тәүлегендә, ичмасам, бер көн генә!»
Мәзлум — кимсетелгән, рәнҗетелгән.
(«Арба, Чана, Ат». — «Балалар күңеле»ндә (1910) басылган. Текст шуннан алынган. Тик 1985 елгы басмада шигырьнең өстән 6нчы строфасындагы «катышып» сүзе «кушылып» дигән сүз белән алыштырылган. Язылу датасы кулъязмада «1909» диелгән.
(Чыганак: Әсәрләр: 6 томда/Габдулла Тукай. – Академик басма. 2 т.: шигъри әсәрләр (1909-1913)/ төз., текст., иск. һәм аңл. әзерл. З.Р.Шәйхелисламов, Г.А.Хөснетдинова, Э.М.Галимҗанова, З.З.Рәмиев. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2011. – 384 б.)).
