Габдулла Тукай. Зимний вечер (Перевод Сергея Бобкова)
Перевод стихотворения Габдуллы Тукая «Кышкы кич» (1909) на русский язык.
Как хорошо вам, дети, вечером зимой!
У жаркой печки вы устроились, домой
С мороза прибежав, ничто вам не томит,
Вы не измучены ни болью, ни бедой.
И ни один из вас с печалью не знаком,
Сидите тихо друг за дружкою, рядком,
Покуда матушка вам сказки говорит,—
И долгий вечер пролетает сладким сном.
Пусть за окном метель неистово метёт,
Пусть ветер яростно солому с крыши рвёт,
Пусть птица стынет на лету, а не парит,—
Уютно вам в тепле вдали от всех невзгод.
Однако вам не грех припоминать порой:
Иной обижен с детства горестной судьбой,
У малышей бездомных очень жалок вид,
И знаются сироты с тяжкою нуждой.
Им лютой зимней ночью негде прикорнуть,
Замёрзли щёки, уши, леденеет грудь,
Ещё куда ни шло, коль стужей не сразит,—
Кому-то ведь из них навек в снегу заснуть.
Когда таких придётся встретить вам ребят,
В глазах которых слёзы горькие стоят,
Пусть ваша доброта надежду в них вселит
И утешения хоть чуть приободрят.
(Источник: Тукай Г. Незабываемое время: Стихотворения для детей, сказки в стихах, автобиографическая повесть/Габдулла Тукай. – Казань: Магариф, 2006. – 207 с.).
Оригинал стихотворения на татарском:
Габдулла Тукай. Кышкы кич
Кызык сезгә, яшь балалар, кышкы кичтә!
Җылы өйдә утырасыз якын мичкә;
Утырасыз рәхәтләнеп, тезелешеп, —
Шатлык сезгә, уңайсызлык килми һич тә.
Һичкайсыгыз таныш түгел хәсрәт берлә,
Утыргансыз матур гына, рәт-рәт берлә;
Кышкы кичнең озынлыгын сизмисез дә
Әнкәгезнең сөйләгәне әкият берлә.
Тышта иссен ачы җилләр, тузсын карлар,
Өй түбәсе саламнары килсен тар-мар,
Суыклыктан очар кошлар очалмасын, —
Сезнең урын җылы, әйбәт, — ни кайгы бар?
Төшсен ләкин исегезгә кайсы вакыт:
Һәркемгә дә бирелмәгән мондый бәхет;
Ятим калган сабыйлар бар, бәхетсезләр,
Ата-анасы вафат, җирсез һәм йортсызлар.
Мондый кышкы кичтә сыгъныр урыннары
Аларның юк, өши бите, борыннары;
Үлми калса яхшы алар салкынлыктан,
Кайберсенең шуннан була үлемнәре.
Очрый калса сезгә шушындый ярлылар,
Яшьле күзле, моңланганнар вә зарлылар, —
Яшь балалар! Аларны сез яратыгыз,
Җылы сүзләр әйтеп, сөеп юатыгыз!
(«Кышкы кич». «Балалар күңеле»ндә (1910) басылган. Текст шуннан алынган. Кулъязмада язылу вакыты «1909, үктәбер 21» дип күрсәтелгән. Әсәр А.Н.Плещеевның (1825-1893) «Зимний вечер» исемле шигыреннән файдаланып язылган. Тукай шигырьнең эчтәлеген татар тормышына якынайта, татар балаларының тормышына хас детальләр кертә, тасвирлавының конкретлылыгы, тәрҗемә ритмикасының тәфсилле, салмак яңгыраш алуы күзгә ташлана.
«Зимний вечер» (1872)
Хорошо вам, детки, –
Зимним вечерком
В комнатке уютной
Сели вы рядком,
Пламя от камина
Освещает вас...
Слушаете жадно
Мамы вы рассказ;
Радость, любопытство
На лице у всех;
Часто прерывает
Маму звонкий смех.
Вот рассказ окончен,
Все пустились в зал...
«Поиграй нам, мама»,
Кто-то пропищал.
«Хоть уж девять било,
Отказать вам жаль»...
И послушно села
Мама за рояль.
И пошло веселье,
Началась возня,
Пляска, песни, хохот,
Визг и беготня!
Пусть гудит сердито
Вьюга под окном,
Хорошо вам, детки,
В гнездышке своем!
Но не всем такое
Счастье Бог дает;
Есть на свете много
Бедных и сирот.
У одних могила
Рано мать взяла;
У других нет в зиму
Теплого угла.
Если приведется
Встретить вам таких,
Вы как братьев, детки,
Приголубьте их.
(Чыганак: Әсәрләр: 6 томда/Габдулла Тукай. – Академик басма. 2 т.: шигъри әсәрләр (1909-1913)/ төз., текст., иск. һәм аңл. әзерл. З.Р.Шәйхелисламов, Г.А.Хөснетдинова, Э.М.Галимҗанова, З.З.Рәмиев. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2011. – 384 б.)).
