ТАТ РУС ENG LAT
Халык Тукайны олылый, бөекли, инде әллә ничә буын аңа иман китереп, күңелен түгә. Ни өчен? Хикмәт нәрсәдә? Һәр милләт, һәр халык — кавеменең исәбе-санына, җиренең зурлыгы-киңлегенә...

Дәрдемәнд (1859–1921)

Лирон ХӘМИДУЛЛИН Мир тоткалары

Мәгълүм ки, 1917 елгы инкыйлабка чаклы патша хөкүмәте татар халкының мәгариф вә мәдәният эшләренә акча сарыф итмәгән. (Миссионерлык хаҗәтләрен күздә тотып ачылган бер дистә чамасы «Русско-татарская школа» белән христиан диниләрен әзерләүче семинарияләрне исәпкә аласы килми.)...

Лирон ХӘМИДУЛЛИН Дәрдмәнд гомеренең соңгы айлары 

Узган гасыр башында Дәрдемәнднең тормышка фәлсәфи карашын чагылдырган бик тә гыйбрәтле бер шигыре бар: Гасырлар кичте китте… кичте еллар! Нәбиләр, падишалар сөрде дәүран… Гомерләрдер, күчеп кәрван вә кәрван, Килеп кичте җиһаннан канча илләр… Исә җилләр,...

Лирон ХӘМИДУЛЛИН Шагыйрь Дәрдемәнд

Закир Рәмиев-Дәрдемәнднең үзенчәлекле иҗаты, шигърият өлкәсендә ирешкән биеклекләре хакында хәзер байтак хатирәләр, бәяләү мәкаләләре, фәнни хезмәтләр дөнья күрде. Замандашларыннан иң беренче булып аның иҗатына икенче бер классик әдибебез Галимҗан Ибраһимов бик югары бәя биргән иде....

Лирон ХӘМИДУЛЛИН Рәмиевләр матбагасы

Татар әдәбиятында бертуган Рәмиевләр — Закир белән Шакирның матбагачылык эшчәнлеге беркадәр яктыртылды инде. Бигрәк тә алар тарафыннан 1906 елдан нәшер ителә башлаган «Вакыт» газетасы, 1908 елдан чыгарылып килгән «Шура» журналы турында байтак язылды. Боларның татарлар...

Лирон ХӘМИДУЛЛИН «Танылмыйдыр кеше тышыннан …»

Танылмыйдыр кеше гәрчәтышыннан, Танып була аны кылган эшеннән. Һәр милләтнең уңай сыйфатларын, мәдәни һәм гыйльми үсеш дәрәҗәсен билгеләүче күренекле шәхесләре була. Алар шул халыкның тәрәккыятенә билгеле бер дәвердә нәтиҗәле йогынты  ясыйлар,  халык  яшәешенә  рухи  көч-куәт ...

И. ВӘЛИУЛЛА Дәрдмәнднең оптимистик пессимизмы

Дәрдмәнд пессимизмының сәбәпләре Дәрдмәнд пессимизмының сәбәпләре билгеле кебек: ул — котылгысыз язмыш, бу дөньяда бер генә нәрсәнең дә даими булмавы, һәрнәрсәнең дә туктаусыз үзгәреп торуы, кеше яшәешенең шактый ук абсурдлыгы… Бу котылгысызлык, фатализм мотивы, төрле...

Лирон ХӘМИДУЛЛИН Дәрдемәнднең Орскидагы тормышы

Орск каласы. Өстәмә борчулар. Балалар фаҗигасе Закир Рәмиев-Дәрдемәнд тормышының соңгы фаҗигале еллары. Шагыйрьнең Орск шәһәрендә узган өч ел ярым гомеренең аерым сәхифәләре. Аны күреп белүчеләр, язма истәлекләр бу хакта ни сөйли?.. Закир белән Мәхүбҗамал 1918...

Лирон ХӘМИДУЛЛИН Ерактагы ак җилкәннәр

(Тарихи очерк) 1 Үзенчәлекле шагыйребез, күренекле җәмәгать эшлеклесе Закир Рәмиев-Дәрдемәндкә багышланган зур фотоальбомга материал туплау нияте белән 1994 елның җәендә без Оренбург якларына барган идек. Юлдашым — күренекле фотограф, күптән түгел генә «Габдулла Тукай» альбомын...

Лирон ХӘМИДУЛЛИН Татар уянсын дисәң… (Бертуган Рәмиевләр)

Хәзер без еш кына «Мәгълүматка ия булу — дәүләткә ия булу» дигән әйтемне еш ишетәбез. Элек тә ул шулай булган. Халык арасында мәгълүмат тарату өчен вакытлы матбугат чаралары уйлап чыгарылган. Матбугат исә халыкның үзаңын күтәрүгә...

Нурмөхәммәт ХИСАМОВ Дәрдемәнд (Тормышы һәм иҗаты турында очерк)

Нурмөхәммәт Хисамов – филология фәннәре докторы, профессор, Халыкара төрки академиянең хакыйкый әгъзасы, Татарстанның атказанган фән эшлеклесе, Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы.   Дәрдемәнд иҗаты XX йөз башы татар әдәбияты тарихында аерым урын тота. Бу хәлне һәр...